Midasowe jabłka. Dlaczego seriale Apple TV tak często zamieniają się w złoto?

Dobre seriale poznaje się nie po tym, czego doświadczamy podczas seansu, ale po tym, z czym zostawiają nas, gdy już wyłączymy telewizor.

Tajemnica może zostać rozwiązana, sprawca schwytany, sezon zamknięty. A jednak coś uwiera. Pytanie o własne małżeństwo, o cenę spokoju, o to, czy pod pozorem rozsądku nie zrezygnowaliśmy z marzeń. Najlepsze produkcje Apple TV potrafią pozostawić właśnie taki ślad. I chyba znalazłem ich wspólny mianownik.

Nie wszystkie seriale Apple TV są złotem. Wystarczy wspomnieć „Inwazję”, „Połączonych przeszłością” czy „Wcześniej”, by potwierdzić, że logo Apple wcale nie chroni przed nudą. Nie jest znakiem jakości. Czasami nawet najlepszym powinie się noga.

A jednak koncern znany z produkcji iPhone’ów i MacBooków w przypadku większości seriali po prostu „dowozi”. „Rozdzielenie”, „Kulawe konie”, „Ted Lasso”, „Terapia bez trzymanki”, „Silos” czy „Wódz wojownik”. Różne gatunki, różne temperamenty, a po kilku odcinkach znajome uczucie: zależy mi na tych ludziach.

Nagrody Emmy i wysokie oceny potwierdzają, że sporo osób ma podobnie. Dla mnie najważniejszy test jest znacznie bardziej kameralny. Odcinek się kończy, a ja jeszcze przez chwilę myślę o czyjejś decyzji. Zastanawiam się, czy sam zachowałbym się lepiej. Zazwyczaj wolałbym tego nie sprawdzać.

Skąd ta skuteczność? Wielkie pieniądze na pewno pomagają. Gary Oldman, Colin Farrell, Rebecca Ferguson czy Harrison Ford też pomagają. Ale widziałem już wystarczająco dużo drogich, pustych seriali, żeby nie utożsamiać wysokiego budżetu z wysoką jakością.

Mam inną teorię. Najlepsze seriale Apple są dość schematyczne. I mówię to z uznaniem.

„Rozdzielenie” i „Mroczna materia”: pokusa poprawienia własnego życia

Mark z „Rozdzielenia” zgadza się na zabieg oddzielający wspomnienia z pracy od wspomnień prywatnych. Po śmierci żony otrzymuje w ten sposób kilka godzin dziennie bez świadomości straty. Ta motywacja sprawia, że najbardziej fantastyczny element serialu staje się zarazem najbardziej zrozumiały.

Widzę w jego decyzji pragnienie, które trudno potępić, dopóki nie ponosi się jego konsekwencji. Człowiek cierpi i chce odpocząć.

Problem polega na tym, że ból nie jest osobnym przedmiotem, który można wynieść jak niechciany mebel. Łączy się z pamięcią o kimś, z miłością, z tym wszystkim, co nadało życiu określony kształt. Próba jego usunięcia narusza również resztę.

„Rozdzielenie” każe się zastanowić, ile podobnych podziałów wykonujemy bez pomocy technologii. W pracy jesteśmy sprawni, w domu nieobecni. Potrafimy przez cały dzień podejmować decyzje, a wieczorem odkładać jedną rozmowę, od której zależy znacznie więcej.

Przez jakiś czas można tak funkcjonować. Serial bada moment, w którym poszczególne części człowieka zaczynają upominać się o siebie.

Z kolei „Mroczna materia” dotyka pokrewnej tęsknoty: możliwości sprawdzenia, co by było, gdybyśmy kiedyś wybrali inaczej. Jason Dessen trafia do alternatywnej wersji własnego życia, w której inaczej rozstrzygnął konflikt między naukową karierą a rodziną.

Najciekawsze wydaje mi się tutaj nasze przyzwyczajenie do nieuczciwych porównań.

Własne życie znamy wraz ze zmęczeniem, rozczarowaniami i rachunkami. Życie niewybrane wyobrażamy sobie zazwyczaj w wersji po prostu „lepszej”. Kariera byłaby spełnieniem, inny związek wielką miłością, wyjazd początkiem wolności. Rzadziej fantazjujemy o samotności w lepszym mieszkaniu.

Serial nadaje tej skłonności materialną postać. Pozwala też dostrzec coś bardziej niewygodnego: nawet szczera tęsknota za rodziną może zawierać przekonanie, że inni ludzie nam się należą. Tymczasem miłość wymaga uznania ich wolności, również wtedy, gdy burzy to nasz plan powrotu do szczęścia.

Oba seriale odbieram więc jako opowieści o granicach kontroli. Możemy chcieć zachować miłość bez cierpienia i spełnienie bez rezygnacji. Kłopot w tym, że nasze więzi powstają właśnie z przeżytego wspólnie czasu, a ten zawsze obejmuje także straty i wybory zamykające inne możliwości.

„Ted Lasso” i „Kulawe konie”: ile jesteśmy warci po porażce

Ted Lasso i Jackson Lamb reprezentują tak odmienne sposoby obchodzenia się z ludźmi, że zestawienie ich może wyglądać na żart. Jeden próbuje wydobyć z człowieka to, co najlepsze. Drugi zwykle zaczyna od szczegółowego omówienia tego, co najgorsze.

Jednak oba seriale interesują mnie przede wszystkim jako opowieści o godności uzależnionej od wyniku.

W „Tedzie Lasso” sport tworzy świat, w którym ocena jest bezlitosna i publiczna. Miejsce w tabeli nie uwzględnia kryzysu małżeńskiego, lęku ani trudnego dzieciństwa. Można człowieka rozumieć, a następnie posadzić go na ławce, ponieważ drużyna musi wygrać.

Na tym tle życzliwość Teda ma sens głębszy niż sympatyczny charakter. Otwiera przestrzeń, w której zawodnik może być kimś więcej niż aktualną formą, a porażka nie musi stać się całą jego tożsamością.

Zarazem sam Ted stopniowo odsłania ograniczenia swojej postawy. Troska o innych pozwala mu być potrzebnym, ale bywa też sposobem odkładania spotkania z własną bezradnością. To właśnie chroni tę postać przed zamianą w chodzący poradnik.

Człowiek, który pomaga wszystkim, również może potrzebować pomocy, a przyznanie tego bywa dla niego trudniejsze niż kolejny wysiłek dla kogoś.

W „Kulawych koniach” zawodowy wyrok już zapadł. Pracownicy Slough House zostali odsunięci, uznani za kłopotliwych, niekompetentnych albo zbędnych. Lamb nikogo nie naprawia ciepłym słowem. Jego zachowanie często trudno usprawiedliwić.

A jednak odpowiedzialność za własnych ludzi okazuje się trwalsza niż deklaracje instytucji, która oficjalnie służy wyższym wartościom.

Ten rozdźwięk wydaje mi się szczególnie prawdziwy. Lojalność rzadko wygląda tak dobrze, jak brzmi.

W praktyce oznacza zajęcie się kimś irytującym, obciążonym błędami, czasem niewdzięcznym. Dopiero wtedy można sprawdzić, czy przywiązanie wytrzymuje coś więcej niż dobre samopoczucie obu stron.

„Silos” i „Wódz wojownik”: komu wolno decydować o świecie

W „Silosie” prywatne poszukiwanie prawdy prowadzi Juliette ku zakwestionowaniu porządku całej wspólnoty. Śmierć ukochanego ma dla niej znaczenie, którego nie da zamieść pod dywan. Osobista więź staje się początkiem nieposłuszeństwa.

Najbardziej zajmuje mnie w tym serialu zależność między poczuciem bezpieczeństwa a zgodą na niewiedzę. Mieszkańcy potrzebują zasad, ponieważ od współpracy zależy ich przetrwanie. Właśnie dlatego tak trudno rozpoznać moment, w którym reguły zaczynają służyć przede wszystkim ludziom sprawującym władzę.

Wygodnie byłoby uznać, że sam natychmiast stanąłbym po stronie Juliette. Nie jestem tego pewien. Znany porządek daje człowiekowi miejsce, obowiązki i język, którym może wyjaśnić sobie własne położenie. Prawda potrafi odebrać wszystkie te rzeczy, zanim zaoferuje cokolwiek w zamian.

Łatwiej popierać odwagę bohaterki, siedząc przed telewizorem, niż ponosić społeczne koszty jej uporu.

Do tych rozważań pasuje również „Wódz wojownik”, choć jego historyczna perspektywa wymaga innego podejścia. Opowieść o Ka’ianie osadzono w okresie walk o zjednoczenie Hawajów i narastającej presji Zachodu, przedstawiając wydarzenia z perspektywy rdzennych mieszkańców.

Tutaj stawką staje się możliwość zachowania wspólnoty, która musi się zmienić, aby przetrwać. Jak daleko można się posunąć, broniąc własnego świata? Kiedy konieczny sojusz zaczyna oznaczać podporządkowanie? Czy zwycięstwo nadal nim jest, jeśli wymaga przyjęcia reguł narzuconych przez silniejszego?

Nie chciałbym sprowadzać historii Hawajów do uniwersalnej przypowieści o trudnych decyzjach. Jej konkretność ma znaczenie. Dzięki niej widać jednak szczególnie wyraźnie, że tożsamość nie jest wyłącznie prywatną sprawą. Zależy też od języka, pamięci i prawa do opowiadania własnej historii.

Człowiek może stracić część siebie, zanim ktokolwiek odbierze mu dom.

Schemat, który zostawia miejsce na człowieka

Nie sądzę, żeby istniał jeden firmowy przepis odpowiedzialny za wszystkie te seriale. Stoją za nimi różni twórcy, część wyrasta z książek, inne z autorskich pomysłów. Dostrzegam jednak powracający wybór dramaturgiczny: niezwykła sytuacja zostaje ściśle związana z wewnętrznym konfliktem bohatera.

Dzięki temu relacje nie są dodatkiem do fabuły. Uruchamiają ją i zmieniają jej kierunek. Mark podejmuje decyzję z powodu straty. Juliette nie przyjmuje łatwego wyjaśnienia, ponieważ dotyczy ono kogoś bliskiego.

Jason przemierza możliwe światy, ale musi dopiero zrozumieć, co oznacza powrót do drugiego człowieka. Z kolei Ted czy Lamb na różne sposoby sprawdzają, ile jesteśmy sobie winni, kiedy sympatia i korzyść przestają wystarczać.

Sama informacja, że serial opowiada o relacjach, niczego jeszcze nie gwarantuje. Znaczenie ma to, ile spotkanie z drugim człowiekiem rzeczywiście kosztuje: czy wymaga korekty własnych przekonań, oddania części kontroli, uznania cudzej odrębności. Właśnie na tym poziomie te historie wydają mi się najcelniejsze.

Midas dostał dokładnie to, czego pragnął, i dopiero wtedy zrozumiał, że odebrał sobie możliwość życia. Pamiętam o tym, gdy oglądam bohaterów próbujących usunąć cierpienie, odzyskać niewybraną przyszłość albo zabezpieczyć wspólnotę przed każdą zmianą. Ich pragnienia są zrozumiałe. Dopiero spełnienie odsłania ukryty w nich problem.

Może dlatego tak chętnie wracam do seriali Apple. Pozwalają mi przyjrzeć się własnym pragnieniom, zanim uznam je za oczywiste. I zastanowić się, czy życie, które chciałbym poprawić, nie zawiera już czegoś, co przy tej okazji mógłbym bezpowrotnie stracić.

To również warto przeczytać!

Zachęcam do zerknięcia na wpis o tym, że może mamy już dość wojen o ten sam fotel i polecam lekturę felietonu, w którym piszę, że nikomu nie można ufać.

Więcej moich wpisów znajdziesz w sekcji maniaKalnych felietonów o filmach i serialach.