Najbardziej kontrowersyjne seriale w historii. TOP-10

Kazały kibicować mordercom, łamały obyczajowe tabu i wywoływały wezwania do bojkotu. Oto 10 seriali, które podzieliły widzów i rozpętały spory o granice telewizyjnej prowokacji.

Kontrowersja ma w telewizji wiele twarzy. Czasem wywołuje ją sam temat: poligamia, religia, rasizm czy zbrodnia opowiedziana z perspektywy sprawcy. Innym razem chodzi o odważne sceny seksu, brutalność albo sposób przedstawiania cierpienia.

Bywa też, że serial deklarujący walkę ze stereotypami zostaje oskarżony o ich utrwalanie. W tym rankingu liczą się zarówno skala sporów, jak i pytania, które po nich zostały. Bo zła recenzja to jeszcze nie skandal, a przekroczenie tabu nie zawsze oznacza artystyczną odwagę.

Oto 10 najbardziej kontrowersyjnych seriali w historii.

Świat według Bundych

Al Bundy sprzedaje buty, wspomina sportowe sukcesy z młodości i bezskutecznie próbuje odpocząć od własnej rodziny. Peggy lubi wydawać pieniądze, których wiecznie brakuje, a Kelly i Bud dokładają do domowego chaosu kolejne problemy. Typowa rodzinka? No nie.

Seksualne aluzje, dowcipy o kobiecych ciałach i małżeństwo przedstawione jako pasmo rozczarowań oburzały część amerykańskiej publiczności. W 1989 roku Terry Rakolta rozpoczęła kampanię skierowaną do reklamodawców, zarzucając produkcji wulgarność i antyrodzinny przekaz.

Rozgłos wokół protestu pomógł jednak serialowi zdobyć nowych widzów. Bundy’owie pokazali, że oburzenie może być dla telewizji wyjątkowo skuteczną reklamą.

Idol

Jocelyn, gwiazda popu po kryzysie psychicznym, próbuje wrócić na szczyt. Poznaje Tedrosa, właściciela klubu, który stopniowo zdobywa wpływ na jej życie prywatne i karierę. Historia rozgrywa się w świecie, gdzie intymność, wizerunek i cierpienie mogą zostać przeliczone na zainteresowanie publiczności.

Kontrowersje wzbudziły nagość, sceny seksualne oraz sposób pokazania relacji opartej na manipulacji i kontroli. Krytycy zarzucali serialowi, że przedstawiając uprzedmiotowienie artystki, sam zamienia jej ciało i upokorzenie w widowisko.

Dyskusję podsyciły doniesienia o zmianie kierunku produkcji po odejściu Amy Seimetz. Najważniejszy zarzut wobec „Idola” dotyczył jednak tego, co ostatecznie znalazło się na ekranie: czy opowieść o wyzysku potrafi spojrzeć na swoją bohaterkę inaczej niż jej oprawcy?

Euforia

Rue Bennett zmaga się z uzależnieniem, a jej rówieśnicy próbują odnaleźć się w relacjach naznaczonych presją, przemocą i niepewnością. Serial opowiada o seksualności, samotności oraz potrzebie akceptacji. Robi to za pomocą intensywnych obrazów, muzyki i narracji, która oddaje emocjonalny chaos bohaterów.

Dyskusje budziły seksualizacja nastoletnich postaci, nagość i sposób przedstawiania narkotyków. Organizacja D.A.R.E. oskarżyła produkcję o upiększanie ich używania; Zendaya odpowiadała, że serial ma budować empatię, a nie pełnić funkcję moralizatorskiej instrukcji.

To właśnie napięcie między efektowną formą a dramatyczną treścią stanowi sedno kontrowersji: czy pięknie ujęta katastrofa działa wystarczająco alarmująco na widza?

Gra o tron

W Westeros wielkie rody walczą o władzę, zawierają kruche sojusze i bezlitośnie eliminują przeciwników. Tymczasem zagrożenie nadciągające z północy podważa sens ich rywalizacji. Ekranizacja prozy George’a R.R. Martina połączyła fantasy z politycznym dramatem, w którym pochodzenie i szlachetne intencje nie gwarantują przetrwania.

Nagość, kazirodztwo i wyjątkowa brutalność od początku należały do znaków rozpoznawczych serialu. Szczególnie ostry spór dotyczył jednak przemocy seksualnej wobec kobiet oraz zarzutów, że służy ona przede wszystkim szokowaniu publiczności.

Scena gwałtu na Sansie Stark w piątym sezonie wywołała wezwania do bojkotu. A podobnych „momentów” w całej serii było znacznie więcej.

Dexter

Dexter Morgan pracuje jako specjalista od analizy śladów krwi w policji w Miami. Po godzinach sam zabija, ukrywając swoją działalność przed współpracownikami i najbliższymi. Wpojony mu kodeks ma kierować jego przemoc przeciwko innym zabójcom, ale życie rodzinne, emocje i kolejne śledztwa nieustannie komplikują ten pozornie uporządkowany system.

Najbardziej prowokacyjny jest sam pomysł uczynienia seryjnego mordercy bohaterem, z którym widz ma się identyfikować. Niezależnie od tego, kogo Dexter zabija, serial sprawia, że obawiamy się jego schwytania i chcemy, by zdołał zatrzeć ślady.

Właśnie ten mechanizm krytykowała Parents Television Council, protestując przeciw emisji produkcji w ogólnodostępnej CBS. Kontrowersja sięga tu głębiej niż krwawe sceny: dotyczy przyjemności czerpanej z kibicowania sprawcy.

South Park

Stan, Kyle, Cartman i Kenny mieszkają w niewielkim miasteczku w Kolorado, gdzie każda absurdalna sytuacja może zamienić się w komentarz do rzeczywistości. Za prostą animacją kryje się satyra na politykę, celebrytów, religię oraz społeczne mody.

Dziecięcy bohaterowie obserwują świat dorosłych, który zwykle okazuje się jeszcze bardziej niedojrzały niż oni.

Wulgarność i obrazoburcze żarty wielokrotnie wywoływały oburzenie, ale spór o przedstawienie Mahometa miał szczególnie poważny przebieg. W 2010 roku, po groźbach pod adresem twórców, Comedy Central dodatkowo ocenzurowało odcinek „201”.

Konflikt dotyczył już nie tylko granic dobrego smaku, lecz również wolności wypowiedzi i presji wywieranej na nadawcę. Niewiele seriali tak dosłownie przekonało się, że ekranowa prowokacja może mieć konsekwencje poza telewizją.

Potwory – Historia Jeffreya Dahmera

Serial z Evanem Petersem przedstawia historię Jeffreya Dahmera oraz zaniedbania, które pozwalały mu przez lata unikać odpowiedzialności. Obok portretu mordercy pojawiają się losy ofiar, ich bliskich i osób, których ostrzeżenia ignorowano.

To fabularyzowana opowieść o rzeczywistych zbrodniach, wpisana w niezwykle popularny nurt true crime.

Kontrowersje dotyczyły przede wszystkim prawa do ponownego wykorzystywania cudzego cierpienia. Rita Isbell, siostra jednej z ofiar, mówiła, że nie skontaktowano się z nią przed realizacją serialu, który odtworzył jej emocjonalne wystąpienie w sądzie.

Ryan Murphy utrzymywał natomiast, że zespół próbował dotrzeć do około 20 krewnych i znajomych ofiar. Ten spór odsłonił problem całego gatunku: publicznie dostępna historia dla jednych jest materiałem na hit, a dla innych nadal pozostaje osobistą tragedią.

Trzynaście powodów

Po śmierci Hannah Baker jej kolega Clay Jensen otrzymuje nagrania, na których dziewczyna opowiada o doznanych krzywdach i wydarzeniach poprzedzających jej samobójstwo. Kolejne odcinki odsłaniają przemoc rówieśniczą, upokorzenia, przemoc seksualną i obojętność otoczenia.

Konstrukcja serialu łączy dramat młodzieżowy z zagadką, której rozwiązanie zmienia obraz szkolnej społeczności.

Największe kontrowersje dotyczyły dosłownego przedstawienia samobójstwa oraz obaw o wpływ takiej sceny na szczególnie podatnych widzów. W 2019 roku Netflix usunął ją z finału pierwszego sezonu po konsultacjach z ekspertami; decyzję poparła American Foundation for Suicide Prevention.

Pierwsze miejsce zajmuje tu serial, którego spór doprowadził do zmiany samego dzieła. Pokazał, że deklarowana chęć rozpoczęcia ważnej rozmowy nie zamyka dyskusji o odpowiedzialności za sposób jej prowadzenia.

Squid Game

Setki zadłużonych ludzi przyjmują zaproszenie do tajemniczego turnieju z ogromną nagrodą pieniężną. Konkurencje przypominają zabawy z dzieciństwa, ale przegrana oznacza śmierć. W centrum historii znajduje się Seong Gi-hun, który próbuje wydostać się z finansowej i życiowej zapaści.

Koreański serial wykorzystuje reguły krwawego widowiska do opowiedzenia o nierównościach, desperacji i systemie zamieniającym ludzkie życie w przedmiot zakładu.

Kontrowersję wzbudziło połączenie brutalnych egzekucji z kolorową scenografią i rozpoznawalnymi dziecięcymi grami. Choć produkcja była przeznaczona dla dorosłych, jej popularność sprawiła, że motywy z serialu dotarły również do najmłodszych.

Szkoły ostrzegały rodziców przed odtwarzaniem ekranowych zabaw, a niektóre zakazały inspirowanych nim kostiumów na Halloween. Spór wykroczył poza ocenę samej przemocy: dotyczył tego, co dzieje się z treścią dla dorosłych, kiedy staje się masowym trendem dostępnym dzieciom.

Simpsonowie

Homer, Marge, Bart, Lisa i Maggie mieszkają w Springfield, gdzie rodzinne problemy nieustannie splatają się z absurdami amerykańskiej rzeczywistości. Serial wyśmiewa polityków, media, religijność na pokaz, korporacje i szkolny system.

Pod postacią animowanej komedii rodzinnej kryje się satyra, w której niemal każda instytucja może stać się celem żartu.

Jedną z najważniejszych kontrowersji wywołała postać Apu, sprzedawcy indyjskiego pochodzenia. Dokument „The Problem with Apu” nagłośnił zarzuty, że jego akcent i sposób przedstawiania utrwalają stereotypy dotyczące osób o południowoazjatyckich korzeniach.

Hank Azaria zrezygnował z podkładania mu głosu, a w 2021 roku publicznie przeprosił za swój udział w kreowaniu postaci. Dyskusja pokazała, jak różnie można odbierać ten sam dowcip: jako sympatyczną karykaturę albo jako wzorzec wykorzystywany później do wyśmiewania prawdziwych ludzi.

To również warto przeczytać!

Zachęcam do zerknięcia na wpis o tym, że Tom Cruise się dokopał i polecam lekturę felietonu, w którym się zastanawiam, na czym polega fenomen Toma Hardy’ego.

Więcej moich wpisów znajdziesz w sekcji maniaKalnych felietonów o filmach i serialach.