Czy „Stranger Things” naprawdę potrzebuje własnego uniwersum?

Każda dobra historia powinna wiedzieć, kiedy się skończyć. Problem w tym, że największe streamingowe przeboje po prostu się nie kończą – dostają prequel, spin-off, animację i kolekcję figurek. „Stranger Things: Opowieści z ’85” przypomina, że tęsknota za Hawkinsem jest wciąż żywa.

Piąty sezon zamknął historię, która zaczęła się w 2016 roku od zaginionego chłopca, kilku rowerów i lampek choinkowych.

10 lat później „Stranger Things” nie było już tylko serialem. Stało się jednym z najcenniejszych aktywów Netflixa, popkulturową maszyną zdolną sprzedawać buty, biżuterię, pizzę, pluszaki, gry i bilety na przedstawienie teatralne.

„Time” nazwał produkcję najcenniejszą marką platformy i zwrócił uwagę na rzecz zasadniczą: w odróżnieniu od Disneya czy Warner Bros. Netflix nie dysponuje biblioteką postaci budowaną przez kilkadziesiąt lat. Własnego Luke’a Skywalkera, Batmana albo Harry’ego Pottera musi dopiero stworzyć. „Stranger Things” jest najbliżej tego celu.

Dlatego nie trzeba było się zastanawiać, czy Netflix będzie rozwijał ten świat, bo to oczywiste. Pytanie brzmiało raczej: w jaki sposób to zrobi?

Pierwszy sezon animowanych „Opowieści z ’85” pojawił się 23 kwietnia 2026 roku. Już pięć dni później Netflix ogłosił kontynuację.

Drugi sezon zadebiutuje już za chwilę, 17 września 2026, zaledwie kilka miesięcy po pierwszym. Oficjalnie platforma chwaliła się siódmym miejscem serialu w swoim globalnym zestawieniu i 1,5 miliarda łącznych wyświetleń pięciu sezonów głównej produkcji.

Tempo realizacji kontynuacji sugeruje jednak, że nie była ona nagrodą za entuzjastyczną reakcję publiczności, tylko częścią wcześniej przygotowanego planu.

Hawkins miało działać dalej niezależnie od tego, czy widzowie naprawdę potrzebowali powrotu.

Animacja, która rozwiązuje niewłaściwy problem

Pomysł na „Opowieści z ’85” jest na papierze bardzo dobry. Animacja pozwala cofnąć bohaterów do czasów, gdy aktorzy byli jeszcze dziećmi, nie zmuszając dwudziestokilkulatków do ponownego zakładania szkolnych kurtek.

Umożliwia też pokazanie fantastycznych stworzeń bez ograniczeń budżetowych i nawiązanie do sobotnich kreskówek z lat 80., takich jak „The Real Ghostbusters” czy animowany „Powrót do przyszłości”. To format pasujący do nostalgicznego DNA marki.

Tyle że „Opowieści z ’85” rozwiązują techniczny problem wieku aktorów, a nie artystyczny problem wyczerpanej historii.

Akcję wciśnięto pomiędzy drugim a trzecim sezonem oryginału. Z góry wiemy więc, że nic naprawdę przełomowego nie może się wydarzyć. Bohaterowie muszą dotrzeć do początku trzeciej serii w mniej więcej takim stanie, w jakim ich zapamiętaliśmy.

Nowa opowieść może dopisywać potwory, konflikty i przyjaźnie, ale nie wolno jej naruszyć konstrukcji gotowego już serialu. To narracyjne akwarium: postaci mogą energicznie pływać, lecz nie dopłyną do morza.

Zagraniczni krytycy dobrze uchwycili ten paradoks. TheWrap zauważył, że zamiast wykorzystać tytuł do stworzenia zbioru swobodnych, nieprzewidywalnych przygód, twórcy zrealizowali szkatułkową wersję zwykłego sezonu „Stranger Things”.

TechRadar poszedł dalej, wskazując, że nowi bohaterowie i wydarzenia powodują problemy z ciągłością: skoro były tak istotne, dlaczego nikt nie wspomniał o nich w późniejszych sezonach? Animacja znacznie lepiej działałaby z nową obsadą i w innym miejscu.

Trudno się z tym nie zgodzić. Im mocniej spin-off próbuje udowodnić, że zawsze znajdował się pomiędzy znanymi rozdziałami, tym wyraźniej widać jego ograniczenia.

Nostalgia po nostalgii

„Stranger Things” od początku było zbudowane z cudzych wspomnień. Spielbergowskie dzieci na rowerach spotykały Stephena Kinga, Johna Carpentera, Wesa Cravena, „Obcego”, „Goonies” i „Bliskie spotkania trzeciego stopnia”.

Fenomen serialu polegał jednak na tym, że z cytatów udało się stworzyć coś własnego. Hawkins nie przypominało muzeum kina lat 80. Było raczej wyobrażeniem dzieciństwa ludzi, którzy na tych filmach dorastali.

Dzisiaj sytuacja zrobiła się dziwnie piętrowa. „Opowieści z ’85” nie odwołują się już wyłącznie do lat 80. Odwołują się przede wszystkim do naszej nostalgii za pierwszymi sezonami „Stranger Things”, które same były nostalgiczne. To kopia kopii, kaseta przegrywana tak wiele razy, że spod melodii zaczyna przebijać szum.

Nie znaczy to, że animacja jest pozbawiona uroku. Nerdist trafnie zauważa, że lżejszy ton i skupienie na dziecięcej ekipie mogą otworzyć franczyzę na młodszych odbiorców, a starszym widzom oddać coś, czego z czasem zaczęło brakować w głównym serialu: zwyczajne przebywanie z bohaterami, zanim każda rozmowa musiała dotyczyć ratowania świata.

Tylko czy sympatyczne spotkanie po latach wystarczy, by uzasadnić cały kolejny serial?

Dla mnie nie. Ponowne oglądanie paczki dzieciaków daje przyjemność podobną do znalezienia starej fotografii. Problem zaczyna się wtedy, gdy korporacja próbuje do tej fotografii regularnie dorysowywać nowe osoby.

Nie zawsze trzeba tworzyć uniwersum

Współczesne Hollywood zachowuje się tak, jakby każdy udany tytuł potrzebował własnego „uniwersum”. Tymczasem nie każda opowieść jest „Gwiezdnymi wojnami” czy „Grą o tron”, nawet jeśli ma własną mitologię, potwory i charakterystyczne logo.

Czasem światem przedstawionym rządzą nie mapy i genealogie, lecz konkretna grupa bohaterów. „Stranger Things” należy właśnie do tej kategorii.

Najważniejsze nie były zasady Drugiej Strony, pochodzenie każdego stworzenia ani kompletna historia laboratorium w Hawkins. Najważniejsze było dorastanie.

Serial opowiadał o tym, że przyjaźnie zmieniają się, pierwsze miłości są bolesne, rodzice nie rozumieją dzieci, a dzieci pewnego dnia przestają być dziećmi. Nadnaturalny horror nadawał tym doświadczeniom fizyczny kształt.

Dlatego cofnięcie bohaterów do 1985 roku jest kuszące, ale zarazem sprzeczne z sensem całej historii. Pozwala im wiecznie jeździć na rowerach, choć ich opowieść dotyczyła właśnie tego, że nie można jeździć na nich bez końca.

Franczyzy najczęściej psują się w chwili, gdy zaczynają wyjaśniać wszystko. „Gwiezdne wojny” potrafiły zamienić tajemniczą przeszłość Hana Solo w zestaw odpowiedzi na pytania, których mało kto zadawał.

„Fantastyczne zwierzęta” rozszerzały świat Harry’ego Pottera, a jednocześnie coraz mocniej uzależniały się od nazwisk i konfliktów znanych z oryginału. Kolejne odnogi „The Walking Dead” udowodniły natomiast, że apokalipsa może trwać dłużej niż zainteresowanie widza.

Dobre spin-offy postępują odwrotnie. „Zadzwoń do Saula” nie próbowało być jeszcze jednym „Breaking Bad”, tylko zmieniło tempo, ton i centralny konflikt.

„Andor” wykorzystał realia „Gwiezdnych wojen”, by opowiedzieć o narodzinach politycznego oporu bez nieustannego machania widzowi przed oczami mieczem świetlnym. Oba seriale usprawiedliwiły swoje istnienie tym, że miały własny punkt widzenia.

Jest miejsce, ale niekoniecznie w Hawkins

Najciekawsze jest to, że sami bracia Duffer zdają się rozumieć zagrożenie. W rozmowie z Variety deklarowali, że nie chcą budować coraz bardziej skomplikowanej mitologii. Przyszły aktorski spin-off miałby istnieć w „trochę innym świecie”, zachowując jedynie pewną tkankę łączącą go z oryginałem. To znacznie obiecujący kierunek.

Dowodem, że rozszerzenie może mieć sens, jest teatralne „Stranger Things: The First Shadow”. Spektakl cofa się do Hawkins z 1959 roku i opowiada o młodym Henrym Creelu, ale wykorzystuje przy tym możliwości zupełnie innego medium.

Nie jest tylko dodatkiem fabularnym. Jest scenicznym widowiskiem, które zdobyło między innymi cztery nagrody Tony za techniczną stronę realizacji. Nawet jeśli można dyskutować, czy istotne elementy kanonu powinny być dostępne wyłącznie dla widzów teatru, przynajmniej jest to prawdziwa próba poszerzenia doświadczenia, a nie wyłącznie przedłużenia czasu ekranowego marki.

W świecie „Stranger Things” nadal jest miejsce na opowieści o innych eksperymentach, miastach dotkniętych podobnymi zjawiskami albo ludziach, którzy zetknęli się z czymś niewytłumaczalnym poza światem Jedenastki i jej przyjaciół. Można również zachować inspiracje kinem lat 80., nie kopiując układu: dzieci, rowery, tajne laboratorium, potwór i finałowa konfrontacja.

Warunek jest jeden: nowa produkcja musi być gotowa zaryzykować utratę części rozpoznawalnych dekoracji. Jeśli twórcy nie potrafią opuścić Hawkins, to prawdopodobnie nie interesuje ich żadne uniwersum. Interesuje ich tylko powtarzanie „Stranger Things”.

To również warto przeczytać!

Zachęcam do zerknięcia na wpis o tym, że wszystkie drogi cyberpunku prowadzą do Chiby i polecam lekturę felietonu, w którym piszę, że nikomu nie można ufać.

Więcej moich wpisów znajdziesz w sekcji maniaKalnych felietonów o filmach i serialach.